Khi màn sương còn giăng trên những vuông tôm ở xã Vĩnh Bình, tiếng máy xuồng đã rộn vang trên đồng nước. Những đội bắt tôm thuê bắt đầu một ngày mưu sinh theo mùa thu hoạch. Công việc tuy vất vả nhưng đem lại nguồn thu nhập thiết thực, đồng thời đáp ứng nhu cầu nhân công vào thời điểm các vuông tôm bước vào vụ.
Các thành viên của đội săn tôm càng xanh của anh Cần ngụ ấp Bời Lời B phối hợp đưa máy móc, thùng chứa xuống vuông tôm, chuẩn bị cho một buổi thu hoạch kế tiếp.
“Nhanh lên, nước đang đẹp!” - tiếng anh Nguyễn Văn Cần, Đội trưởng đội bắt tôm càng xanh ở ấp Bời Lời B, vang lên giữa màn sương sớm. Chiếc xuồng máy chở 2 người cùng vợt cán dài, rổ nhựa, thùng chứa tôm và đèn pin chậm rãi rẽ nước. Bình minh chưa kịp ló dạng, nhưng với những người làm nghề bắt tôm thuê, một ngày lao động đã bắt đầu.
Dưới ánh đèn pin, mặt nước đen sẫm, chỉ còn lấp loáng những gợn sóng. Anh Cần đưa chiếc vợt cán dài rà xuống nước. Chỉ vài giây sau, một con tôm càng xanh bật lên, quẫy mạnh trong vợt. Anh nhanh tay trút tôm vào rổ, chiếc xuồng tiếp tục di chuyển.
Đội bắt tôm của anh Cần có hơn 20 người, chia nhau từng phần việc, người điều khiển xuồng, người cầm vợt, người bơm nước, phân loại và cho tôm vào thùng. Không cần nhiều lời nhắc, những động tác nối tiếp nhau nhịp nhàng giữa đồng nước.
Tôm càng xanh được đưa vào các thùng chứa có sục khí ngay sau khi bắt, giúp tôm giữ được độ tươi sống.
Đã nhiều năm gắn bó với công việc này, anh Cần cho biết nghề bắt tôm thuê chủ yếu tập trung vào thời điểm thu hoạch. Khi các vuông tôm vào vụ, các đội thường kín lịch. “Công việc không quá phức tạp nhưng phải có sức khỏe, nhanh tay và biết cách bắt để tôm ít bị ảnh hưởng, hạn chế gãy càng. Tôm còn khỏe, giữ được chất lượng thì chủ vuông mới bán được giá”, anh Cần chia sẻ.
Dịch vụ thu hoạch tôm càng xanh góp phần cải thiện thu nhập cho người lao động nông thôn lúc nông nhàn.
Anh Lê Trọng Trí, thành viên trong đội, cho biết có những ngày cả đội bắt đầu công việc từ 4 giờ sáng. “Làm xong vuông này lại chạy qua vuông khác. Mùa tôm có việc thì anh em tranh thủ làm, có hôm đến tối mới về. Bắt phải nhanh nhưng không được ẩu. Làm kỹ cũng là giữ uy tín cho đội”, anh Trí nói.
Khi trời dần sáng rõ, những chiếc thùng chứa tôm cũng đầy lên. Mỗi mẻ vợt kéo lên, nước đổ ào xuống; những con tôm càng xanh với đôi càng dài quẫy mạnh trong rổ. Người phân loại nhanh chóng lựa những con đạt kích cỡ, cho vào thùng chứa.
Tôm càng xanh sau thu hoạch được đưa vào các thùng chứa có sục khí .
Những chiếc phi chứa đầy tôm càng xanh được tập kết trên võ lãi, sau buổi thu hoạch.
Công việc cứ thế nối tiếp từ vuông này sang vuông khác. Tiền công của đội được tính tùy theo quy mô vuông và khối lượng tôm thu hoạch. Vào thời điểm cao điểm, mỗi lao động có thể kiếm vài trăm nghìn đồng/ngày. Thu nhập không ổn định quanh năm bởi công việc phụ thuộc vào mùa vụ. Tuy nhiên, với lao động nông thôn, những ngày có việc cũng là khoảng thời gian để có thêm khoản thu đáng kể.
“Làm nghề này cực nhưng có việc thì anh em đều vui. Mình là người địa phương, biết vuông nào, biết chủ nào nên làm cũng thuận lợi. Hết mùa tôm thì ai về công việc nấy”, anh Cần cho biết. Không riêng đội của anh Cần, tại những vùng có diện tích nuôi thủy sản lớn, các đội thu hoạch tôm thuê dần trở thành một loại hình dịch vụ gắn với mùa vụ. Thành viên các đội có thể là nông dân lúc nông nhàn, người nuôi thủy sản hoặc lao động tự do. Khi mùa thu hoạch đến, họ tập hợp thành đội, nhận việc; hết mùa lại trở về với công việc thường ngày.
Tôm càng xanh được phân loại ngay tại điểm thu hoạch trước khi đưa đến thương lái.
Gần 8 giờ sáng, những chiếc xuồng lần lượt cập bờ. Các rổ tôm được đưa lên cân. Thương lái đứng chờ sẵn, kiểm tra chất lượng rồi chuyển tôm lên xe. Từ lúc bắt tôm đến khi giao cho thương lái diễn ra trong thời gian ngắn. Đây cũng là lý do nhiều hộ nuôi lựa chọn thuê những đội có kinh nghiệm thay vì tự tổ chức thu hoạch.
Chị Đoàn Thị Mộng Ngân, một hộ nuôi tôm ở Vĩnh Bình, cho biết gia đình thường liên hệ trước với những đội bắt tôm quen khi bước vào mùa thu hoạch. “Gia đình tự làm thì cần nhiều người mà bắt cũng lâu. Đội chuyên nghiệp có kinh nghiệm, làm nhanh, tôm ít bị ảnh hưởng. Vào mùa cao điểm có khi phải đặt lịch trước”, chị Ngân nói.
Với người nuôi, thu hoạch đúng thời điểm là khâu quan trọng. Tôm đạt kích cỡ, chất lượng tốt cần được đưa lên bờ và giao cho thương lái nhanh chóng. Vì vậy, phía sau mỗi vuông tôm không chỉ có người trực tiếp nuôi mà còn có nhiều lao động tham gia ở các khâu cung ứng vật tư, cải tạo vuông, vận chuyển, thu hoạch và tiêu thụ.
Khi mặt trời lên cao cũng là lúc đội “săn” tôm càng xanh thu gom máy móc, dụng cụ kết thúc buổi làm việc.
Vĩnh Bình là địa phương có thế mạnh về sản xuất nông nghiệp và thủy sản, qua đó tạo việc làm cho nhiều lao động và hình thành các dịch vụ hỗ trợ sản xuất theo mùa vụ. Hiện diện tích nuôi tôm toàn xã đạt 12.163 ha; tổng sản lượng thuỷ sản hơn 85.000 tấn/năm, trong đó, sản lượng nuôi tôm hơn 61.000 tấn/năm.
Nhiệm kỳ 2025-2030, Đảng bộ xã Vĩnh Bình xác định phương châm “Đoàn kết - Kỷ cương - Sáng tạo - Phát triển”, phấn đấu đến năm 2030, sản lượng nuôi trồng thủy sản đạt 91.300 tấn, tổng sản lượng lúa hơn 95.500 tấn và thu nhập bình quân đầu người đạt 86 triệu đồng/năm. Cùng với sự phát triển của vùng nuôi, các dịch vụ phục vụ sản xuất được kỳ vọng tiếp tục mở rộng, tạo thêm việc làm và thu nhập cho người dân.
Giữa đồng nước Vĩnh Bình, những chiếc xuồng nhỏ, những chiếc vợt dài và đôi tay đã quen với con nước vẫn lặng lẽ góp sức cho mùa thu hoạch. Công việc tuy giản dị nhưng cần thiết, giúp những mẻ tôm được đưa lên bờ đúng lúc, giữ chất lượng và nhanh chóng đến tay thương lái. Phía sau mỗi vụ tôm là những người lao động bình dị như thế - những mắt xích nhỏ nhưng góp phần tạo nên sinh kế và giá trị cho vùng nuôi thủy sản Vĩnh Bình.
Thúy Anh
